ZSUHiG --> Ekonomia na codzień --> Giełda

Giełda

E-Mail Drucken
There are no translations available.

GIEŁDA

Wyspecjalizowany rynek, na którym przeprowadzane są pomiędzy członkami giełdy obroty ściśle określonymi wartościami, w ustalonym, zawsze tym samym czasie i miejscu. Ustalone są także kształtujące się w tych obrotach ceny, zwane kursami, notowane i ogłaszane w oficjalnych wykazach zwanych cedułami giełdowymi. Dokonywania transakcji kupna-sprzedaży na podstawie zwyczajów handlowych, przepisów giełdowych, wzorów towarowych mają prawo jedynie upoważnieni pośrednicy zwani maklerami lub brokerami. Na świecie wyróżnia się: G. TOWAROWE (masowych towarów, standaryzowanych), których historia sięga XIII w.; G. PIENIĘŻNE (papierów wartościowych), istniejące od poł. XVI w. i inne (frachtowe, ubezpieczeniowe), mające swe korzenie w czasach starożytnych, kiedy to w miastach portowych spotykali się kupcy, żeglarze i posiadacze kapitału. Największe giełdy towarowe na świecie: w Chicago, Nowym Jorku, Londynie, Amsterdamie, Sydney. Największe giełdy pieniężne na świecie: Tokio, Londyn, Nowy Jork, Frankfurt, Paryż. Początki działalności giełdy w Polsce datuje się na 1775. Spotkania odbywały się dwa razy w tygodniu, lecz nie wypracowano jeszcze stałych zasad. Dopiero 1817 w Pałacu Saskim w Warszawie otwarto giełdę spełniającą wszelkie powszechnie przyjęte warunki. Do 1939 działało w Polsce 7 giełd pieniężnych (Warszawa, Katowice, Kraków, Lwów, Łódź, Poznań i Wilno) i kilka giełd towarowych (zbożowe, mięsne, drzewne, włókiennicze), ich liczba zmieniała się zależnie od koniunktury. Po II woj. świat. giełdy nie podjęły funkcjonowania, choć 1946 Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów przyjął uchwałę w sprawie wznowienia działalności giełd (pozostawały one w wyraźnej sprzeczności z zasadami budowanej gospodarki planowej). Dopiero ustawa z 22 marca 1991 przywróciła do życia Giełdę Papierów Wartościowych. Pierwsza sesja odrodzonej giełdy warszawskiej odbyła się 16 kwietnia 1991. Pierwsza giełda papierów wartościowych w Polsce otwarta została w Warszawie 12 maja 1817 roku. Sesje odbywały się w godzinach 12.00 - 13.00. W XIX w. przedmiotem handlu na giełdzie warszawskiej były przede wszystkim weksle i obligacje. Handel akcjami rozwinął się na szerszą skalę w drugiej połowie XIX w. Pierwsza giełda papierów wartościowych w Polsce otwarta została w Warszawie 12 maja 1817 roku. Sesje odbywały się w godzinach 12.00 - 13.00. W XIX w. przedmiotem handlu na giełdzie warszawskiej były przede wszystkim weksle i obligacje. Handel akcjami rozwinął się na szerszą skalę w drugiej połowie XIX w. W latach między I a II wojną światową giełdy w Polsce działały na podstawie rozporządzenia Prezydenta o organizacji giełd. Oprócz giełdy warszawskiej istniały także giełdy papierów wartościowych w Katowicach, Krakowie, Lwowie, Łodzi, Poznaniu i Wilnie. Podstawowe znaczenie miała jednak giełda w Warszawie, na której koncentrowało się 90% obrotów. W 1938 r. na warszawskiej giełdzie notowano 130 papierów: obligacje (państwowe, bankowe, municypalne), listy zastawne oraz akcje. Z chwilą wybuchu II wojny światowej giełda w Warszawie została zamknięta.
Wprawdzie po roku 1945 podjęto próby reaktywowania działalności giełd w Polsce, jednak ich istnienie było nie do pogodzenia z narzuconym systemem gospodarki centralnie planowanej. We wrześniu 1989 r. nowy, niekomunistyczny rząd rozpoczął program zmiany ustroju i odbudowy gospodarki rynkowej. Głównym motorem zmian strukturalnych była prywatyzacja i rozwój rynku kapitałowego. W przeciwieństwie do doświadczeń innych krajów, gdzie prywatyzacja prowadzona była w ramach istniejącej już struktury instytucji finansowych, w Polsce - równocześnie z prywatyzacją - konieczne było stworzenie niezbędnej infrastruktury rynku kapitałowego. Pięćdziesięcioletnia przerwa w funkcjonowaniu polskiego rynku kapitałowego stworzyła sytuację pustki prawno - instytucjonalnej.


Oznaczało to w praktyce brak doświadczeń i wiedzy fachowej, lecz również ogromne możliwości rozwoju. Rozważając kilka alternatywnych rozwiązań, zdecydowano się na bezpośrednie nawiązanie do wzorców zagranicznych rynków kapitałowych, a więc przeniesienie nowoczesnych rozwiązań regulacji prawnych i organizacyjnych. Obserwowana standaryzacja i globalizacja rynków kapitałowych na świecie nie stwarzała większych szans oryginalnym modelom krajowym. Zaletą takiego wyboru było zdecydowane przyspieszenie procesu i przyjęcie od razu rozwiązań docelowych.
Opracowanie szczegółowych procedur nowoczesnego obrotu giełdowego w okresie zaledwie kilku miesięcy było możliwe dzięki pomocy merytorycznej i finansowej Francji, a konkretnie Spółki Giełd Francuskich (Société de Bourses Françaises) i Centralnego Depozytu SICOVAM. Niezmiernie ważnym elementem powstającego rynku kapitałowego była regulacja prawna, którą należało opracować od początku. Pierwsza wersja projektu ustawy regulującej publiczny obrót papierami wartościowymi została opracowana w lipcu 1990 r. W dniu 22 marca 1991 r. Sejm uchwalił ustawę Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych. Powstały w ten sposób podstawy prawne głównych instytucji rynku kapitałowego: domów maklerskich, giełdy, funduszy powierniczych, jak również Komisji Papierów Wartościowych jako organu administracji rządowej kontrolującego i promującego rynek papierów wartościowych. W odniesieniu do giełdy ustawa ta określiła, że instytucja ta powinna zapewniać: koncentrację podaży i popytu na papiery wartościowe dopuszczone do obrotu giełdowego w celu kształtowania powszechnego kursu, bezpieczny i sprawny przebieg transakcji i rozliczeń, upowszechnianie jednolitych informacji umożliwiających ocenę aktualnej wartości papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu giełdowego.
W niecały miesiąc po uchwaleniu przez Sejm Prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych, dnia 12 kwietnia 1991 r., Minister Przekształceń Własnościowych i Minister Finansów reprezentujący Skarb Państwa podpisali akt założycielski Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Cztery dni później, 16 kwietnia odbyła się pierwsza sesja giełdowa z udziałem 7 domów maklerskich, na której notowano akcje 5 spółek. Wpłynęło wówczas 112 zleceń kupna i sprzedaży, a łączny obrót giełdy wyniósł 1.990 zł (2 tys. US$).
Uznanie zastosowanych w Polsce rozwiązań znalazło swój wyraz w przyjęciu w grudniu 1991 roku Giełdy Papierów Wartościowych w poczet członków korespondentów Międzynarodowej Federacji Giełd Papierów Wartościowych (FIBV). W październiku 1994 r. polska giełda została pełnym członkiem tej organizacji, grupującej wszystkie najważniejsze giełdy świata. Zadaniem FIBV jest koordynacja współpracy między giełdami poszczególnych krajów, wprowadzanie nowoczesnych rozwiązań, ujednolicanie standardów i poszerzanie zasięgu transakcji międzynarodowych. Od 1992 r. giełda warszawska jest również członkiem korespondentem Federacji Europejskich Giełd Papierów Wartościowych (FESE).
Inwestorzy, instytucje rynku kapitałowego oraz środki masowego przekazu uzyskują informacje o notowaniach z warszawskiej giełdy za pośrednictwem biuletynów publikowanych na zakończenie sesji, serwisów elektronicznych dostępnych za pośrednictwem dystrybutorów oraz poprzez ogólnodostępny serwis teletekstu w TVP.
Następnego dnia wyniki notowań publikuje prasa codzienna o zasięgu ogólnokrajowym oraz liczne dzienniki lokalne. Giełda wydaje po każdej sesji oficjalny biuletyn "Ceduła Giełdy Warszawskiej" (w wersji elektronicznej), w którym oprócz wyników notowań publikowane są wyniki finansowe notowanych spółek. Wydawnictwo dostępne jest w prenumeracie za pośrednictwem poczty elektronicznej, a także w formie pliku do ściągnięcia na GPW w rozdziale DANE GIEŁDOWE/CEDUŁA I PUBLIKACJE. Ponadto Giełda publikuje materiały i broszury o charakterze informacyjnym i edukacyjnym.

 


Przeszukaj stronę

Polish (Poland)English (United Kingdom)Deutsch (DE-CH-AT)